Lesmateriaal en werkvormen

Op deze pagina kunt u inspiratie vinden voor uw lessen. Zo staan er begrippenlijsten, kijktips voor in de les en ook suggesties per kernconcept. De verwijzingen naar de online portal in de lesboeken vindt u op de leerlingenpagina’s voor havo en vwo.

Hoofd- en kernconcepten

  • Op verzoek van collega Anke Hamstra vindt u hiernaast een grote afbeelding van de gereedschapskist met de concepten, zodat u zelf een poster kunt printen. Daarnaast vroeg collega Michiel Maasen om afbeeldingen van de icoontjes apart: vorming, verhouding, binding en verandering. En de afbeeldingen bij hoofdstuk 11 havo als u bijv. een powerpoint of prezi maakt.
  • Voor ieder kernconcept zijn er video’s gemaakt waarin de kernconcepten kort en bondig worden uitgelegd. Leerlingen kunnen deze zelf bekijken, maar u als docent kunt ze bijvoorbeeld ook laten zien in de lessen. 
  • NIEUW: Leerhulp voor definities. Gijs Oxener heeft een powerpoint gemaakt met alle kernconcepten en waar je op een kernconcept kunt klikken en dan meteen de definitie ziet.
  • Hieronder vindt u lesmateriaal per kernconcept.
KernconceptIdentiteit KernconceptSocialisatie KernconceptGroepsvorming

 

KernconceptSociale Cohesie KernconceptCultuur

Begrippenlijsten en Toetswijzers

Collega Jan van Loon maakte begrippenlijsten bij hoofdstuk 3 en hoofdstuk 4 havo. Voor beide hoofdstukken is een begrippenlijst en een lijst met onderzoeksbegrippen beschikbaar.

Nadia Khawalid van Davinci Leiden heeft een overzicht gemaakt van de kennis en vaardigheden die leerlingen moeten hebben om toetsen te maken, bij hoofdstuk 2 t/m 6 vwo. Wie maakt deze bij H.1 en bij H.07 t/m H.11?

Actualiteit

Maatschappijwetenschappen is het vak bij uitstek om de actualiteit in de lessen te betrekken. Iedere dag is er wel iets in het nieuws dat past bij een kernconcept. Collega Melissa van Melle van Gymnasium Novum heeft een eigen website waarin ze de actualiteit gebruikt om hoofdconcepten te beschrijven.

NIEUW: Collega Emily Tel van het Vechtstede College laat leerlingen een bingo kaart maken waarmee leerlingen kernconcepten kunnen ‘scoren’ bij het tonen van actuele maatschappelijke vraagstukken, bijv. NOS Journaal. Emily: “Was echt een groot succes. Ik liet ze alle kernconcepten overschrijven , omdat overschrijven altijd een positieve werking op het onthouden heeft en liet ze dat dan doen op dezelfde manier als op de placemat. En gebruikte alle kernconcepten, zodat ze alle kanten op konden. 

Ik was wel streng op een goede uitleg en toepassing op de situatie en correcte toepassing van het kernconcept m.b.t. de definitie.  Ik had met de klas er voor gekozen om de placemat erbij te hebben, zodat ze de definities goed konden toepassen. Maar je kunt deze natuurlijk ook weglaten zodat ze het uit hun hoofd moeten doen. Dit ga ik in een later stadium doen. “

Lestips en werkvormen bij havo/vwo hoofdstuk 1-3

  • Josje van Hees maakte begrippenkaartjes bij hoofdstuk 1 t/m 3, waarmee je bijvoorbeeld 30Seconds of Pictionary kunt spelen.
  • Een werkblad bij de film Layla M. is aangeleverd door college Marieke Spoelman:  “De PO en de vragen gaan over de film Layla M, die ik met de klas gezien en besproken heb. Een aanrader, zeker in het licht van het concept Vorming! De film geeft veel stof tot nadenken en roept interessante gesprekken en discussies op. Hij is actueel, serieus, maar niet zwaar. ”
  • Collega Maarten van Heijningen geeft enkele kijktips die passen bij hoofdstuk 1 t/m 4. Ieder filmpje is voorzien van een korte toelichting.
  • NIEUW: Rien heeft een werkende link gevonden. Dankzij Rien Ploeg deze prachtige kijktip van MTV met Nederlandse ondertiteling (41 min.). Een jonge vrouw vermoedt dat haar internetdate een andere identiteit heeft. En dat klopt, maar er is een verrassing.

In deze aflevering komen alle besproken onderdelen uit hoofdstuk 1, 2 en 3 t/m blz.55 (nature-nurture debat) kernachtig aan bod. De hoofdconcepten vorming en binding met de kernconcepten identiteit, socialisatie, cultuur (subcultuur/sociale ongelijkheid), ideologie, groepsvorming (socialisatoren, met name de rol van social media).

De les heb ik opgebouwd rond de begrippen identiteit,  enculturatie/acculturatie, socialisatie, nature-nurture, socialisatoren (micro-, meso- en macro niveau), sociale cohesie en samenhang met betrekking tot conflicterende identiteiten in relatie tot groepsvorming en binding.  Nadruk ligt op de ontwikkeling van iemands persoonlijke identiteit binnen de specifieke wisselende contexten en perspectieven waaraan de kijker van deze aflevering expliciet en impliciet wordt blootgesteld.

Deze aflevering past bij de gevoels- en belevingswereld van onze leerlingen, juist omdat zij zich zullen herkennen in het “plot” van deze aflevering. Voor deze aflevering is het lesdoel het herkennen van de conflicterende identiteiten in de persoon van Tony en het benoemen van de ontwikkelingen en achtergronden die aan deze identiteiten ten grondslag liggen.

  •  Een andere manier waarop Rien Ploeg meerwaarde in zijn lessen creëert, is via het tonen van o.a. vlogs en blogs, zoals Pizza Verdi. Daarmee kunnen begrippen worden herkend zoals vooroordeel, referentiekader, etcetera.

Activerende werkvorm h.5 t/m 10

Na hoofdstuk 4 kan het eerste deel van Marco Veldmans jager-verzamelaarsspel worden ingezet. Deze werd vanaf 2016 ontwikkeld m.b.v. een subsidie van het LOF en is daarom gratis beschikbaar voor elke docent MAW die de veranderingsprocessen op speelse wijze wil laten toepassen. Hoewel het los staat van de methode is het prima te gebruiken bij Seneca MW en ook eenvoudig aan te passen en uit te breiden.

Simulatiespelen

Seneca ontwikkelt simulatiespelen om te spelen in de les. Het zorgt voor variatie en leerlingen maken een onderwerp van dichterbij mee, waar ze veel van leren. Een van de spelen die ontwikkeld is, is het VN simulatiespel. Hierin spelen de leerlingen de rol van een land tijdens een klimaatconferentie: al meer dan 10 jaar een succes bij zowel havo als vwo! Op de Toetsenbank vindt u de bestanden om het spel te spelen.

Daarnaast is er de crisisgame, die ontworpen is voor vwo 6 leerlingen. Voor de Amerikaanse Verkiezingen van 2016 werd ook een spel ontwikkeld, waarin de leerlingen de verkiezingen naspelen. Hier vindt u meer informatie, de benodigdheden en een instructiefilmpje van het verkiezingsspel.

Paradigma’s (vwo)

Een aantal docenten maatschappijwetenschappen volgden in april een workshop over de paradigma’s bij de Erasmus Universiteit. De promovendi waren enthousiast te zien dat en hoe de paradigma’s worden behandeld bij maatschappijwetenschappen. Collega Femke Boers maakte een PowerPoint die gebruikt kan worden bij lessen over de paradigma’s (vwo).

 

terug naar overzichtspaginaDocenten